Resmi Birim Fiyat Kitaplarını Aktarırken: Kod, Birim ve Fiyat Tuzakları

Her Kitabın Kendi Ağırlık Merkezi Var

Kitaplar eşit büyüklükte değil ve aynı işi kapsamıyor. Bina işleri (inşaat, mekanik, elektrik), içme suyu ve kanalizasyon, yol ve sanat yapıları, su yapıları ayrı kitaplarda yoğunlaşır.

Pratik sonuç: bir altyapı işinde bina kitabında karşılığı olmayan kalemi altyapı kitabında, yol işinde yol kitabında aramak gerekir. Tek kitapla çalışan bir keşif, eksik poz yüzünden yeni birim fiyat tespitine düşer.

Kod Sistemleri Birbirine Benzemez

Kitapların poz numaraları çoğunlukla ayrı aralıklarda ilerler; bu sayede kod çakışması olmadan hepsi tek kütüphanede tutulabilir. Bazı kitaplarda kodun ilk grubu kalemin türünü de söyler: malzeme rayici, makine rayici, inşaat, mekanik ya da elektrik pozu.

Bazı kitaplar ise tek biçimli değildir: sayısal kodların yanında harfli kodlar da kullanır. Kod alanını sayısal varsayan bir aktarım burada kırılır.

Aynı Birim, Farklı Yazım

Kitaplar arasında ortak bir birim sözlüğü yok. Metrekare kimi kitapta “m²”, kimisinde “m2” yazılır; adet “Ad”, “ad” ya da “adet”, saat “Sa” ya da “sa” olarak geçer. Tek bir kitabın içinde bile onlarca farklı birim metni bulunabilir.

Bu, poz eşleştirmeyi sessizce bozar: metrajdaki “m2” ile kitaptaki “m²” eşleşmezse miktar taşınmaz ya da kalem iki kez açılır. Aktarımdan önce birimleri tek sözlüğe indirmek (m2→m², ad/adet→Ad, sa→Sa) en ucuz önlemdir.

Tuzak 1: “Birim” Sütunu Her Zaman Birim Değildir

Rayiç tablolarında ölçü birimi sütununun yanında teslim yeri de bulunur: “İşbaşında”, “Fabrikada”, “Depoda”, “Ocakta”, “Rafineri”. Otomatik okumada bu sütun kolayca birim sanılır; oysa birim değil, fiyatın hangi teslim koşuluna ait olduğudur. Kontrol basittir: birim alanı bu kelimelerden birini taşıyorsa satır kaymıştır.

Örneğin beton harcı rayicinin birimi m³’tür; “İşbaşında” ifadesi fiyatın şantiyeye teslim edilmiş hâli olduğunu söyler. Aktarımda bu sütunu birim sanırsanız beton metrajınız birimsiz kalır.

Tuzak 2: Tesisat Pozlarında İki Fiyat Vardır

Mekanik ve elektrik (tesisat) pozlarının tablolarında malzeme bedelinin yanında bir de montaj bedeli sütunu bulunur. Bu tablolar otomatik okunurken iki sütun kolayca yer değiştirir: kalemin fiyatı olarak montaj bedeli, birim alanına ise asıl fiyat metni yazılır.

Kaymayı yakalamanın kolay bir yolu var: birim alanına bakın. Orada “m²” yerine bir tutar duruyorsa o satırda sütunlar kaymıştır. Bu kontrol, mekanik ve elektrik pozlarında binlerce satırı tek sorguyla ayıklar; tek fiyat sütunu taşıyan inşaat pozlarında ise bu risk yoktur.

Buradan çıkan kural nettir: tesisat pozlarını kitaptan otomatik aktardıktan sonra, fiyatı örnekleme ile kitaba karşı doğrulamadan keşfe koymayın.

Kitapları İçeri Alırken Kontrol Listesi

Birden çok kitabı tek kütüphanede toplarken işe yarayan kontroller:

• Birimleri tek sözlüğe indirin: m2→m², m3→m³, ad/adet→Ad, sa→Sa. Eşleşmeyen birim, eşleşmeyen metraj demektir.
• Birim alanında sayı veya “İşbaşında/Fabrikada” gibi bir kelime varsa o satırı işaretleyin: sütun kaymış demektir.
• Tesisat (mekanik, elektrik) pozlarında fiyatı örnekleme ile kitaptan doğrulayın; montaj bedeli ile birim fiyat karışabilir.
• Kod alanını metin olarak saklayın: harfli kod kullanan kitaplar var.
• Resmi birim fiyatların kâr ve genel gideri zaten içerdiğini unutmayın; firma kârınızı bunun üzerine ikinci kez eklemeyin.
• Yılı kayda yazın: farklı yıllara ait kitaplar aynı tabloda yan yana durabilir; karışırsa fiyat farkı hesabı bozulur.

Kapsam Notu

Bu yazı, resmi birim fiyat kitaplarını yazılıma aktarırken karşılaşılan genel sorunları anlatır; herhangi bir kitaptan poz, fiyat ya da analiz aktarmaz.

Kitaplar yıllık yayımlanır ve yeni kitap çıktığında fiyatlar değişir. Güncel bir keşif hazırlarken işin ihale yılına ait kitabı, yayımlayan idarenin kendi kaynağından esas alın.