Taşeron hakedişi, ana yüklenicinin alt yüklenicilere yaptığı dönemsel ödemenin hesap belgesidir — ve çoğu inşaat firmasında ayın en yorucu haftası bu hesapla geçer. Bu rehberde taşeron hakedişinin adım adım hazırlanışını, kesinti kalemlerinin tamamını ve uçtan uca sayısal bir örneği bulacaksınız. Perspektifimiz hakediş veren taraf, yani ana yüklenici.
Taşeron Hakedişi Nedir? İşveren Hakedişinden Farkı
Bir yapım işinde iki ayrı hakediş düzlemi vardır: ana yüklenicinin işverene (mal sahibi veya idare) sunduğu hakediş ve taşeronların ana yükleniciye sunduğu hakedişler. İkisi aynı kümülatif mantıkla çalışır ama taşeron hakedişi genellikle daha sık (aylık), daha çok sayıda (her taşeron için ayrı) ve kesinti çeşitliliği açısından daha karmaşıktır.
10 taşeronla çalışan bir şantiyede her ay 10 ayrı hakediş dosyası döner: her birinin kendi sözleşme koşulları, kendi kesinti kalemleri, kendi avans bakiyesi vardır. İşin idari yükü de asıl burada birikir.
Ölçüm Yöntemi: Metraj mı, Pursantaj mı?
Taşeron sözleşmesinin tipi, hakedişin nasıl ölçüleceğini belirler:
- Birim fiyatlı taşeron sözleşmesi → dönem imalatı metrajla ölçülür, yeşil deftere kümülatif işlenir
- Götürü bedel taşeron sözleşmesi → kümülatif gerçekleşme yüzdesi (pursantaj) tespit edilir
- Karma: bazı sözleşmelerde ana iş götürü, ilave işler birim fiyatlı yürür — iki hesap aynı hakedişte birleşir
Hazırlık Adımları
Sağlıklı bir taşeron hakedişi şu sırayla hazırlanır:
- Dönem imalatını tespit edin: saha ölçümü, metraj veya gerçekleşme yüzdesi — taşeron temsilcisiyle birlikte
- Kümülatif tutarı hesaplayın: işin başından bugüne kazanılmış toplam tutar
- Önceki hakedişleri düşün: kümülatif tutar − önceki kümülatif = dönem brüt hakedişi
- Kesintileri uygulayın: sözleşmesel ve yasal kesintiler (aşağıda tek tek)
- Onay zincirini işletin: saha → teknik ofis → proje müdürü → finans; her imza tarihiyle kayıt altında olmalı
- Ödeme ve mahsup kaydını kapatın: net tutar, ödeme tarihi, varsa cari hesap mahsubu
Kesinti Kalemleri: Eksiksiz Liste
Taşeron hakedişinin en çok anlaşmazlık üreten bölümü kesintilerdir. Sözleşmede tanımlanmamış veya şeffaf hesaplanmayan her kesinti, ödeme gününde krize dönüşür. Yaygın kesinti kalemleri:
- Teminat kesintisi: sözleşmeye göre genellikle brüt hakedişin %5-10'u; iş bitiminde/kesin kabulde iade edilir
- Avans mahsubu: iş başında verilen avansın, sözleşmedeki orana göre hakedişlerden geri kesilmesi
- Yıllara sari iş stopajı: birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarım işlerinde, hakediş ödemesi üzerinden gelir/kurumlar vergisine mahsuben kaynakta kesinti yapılır (2026 itibarıyla oran %5'tir; güncel oranı Gelir İdaresi duyurularından teyit edin)
- KDV tevkifatı: yapım işlerinde belirli alıcılar için KDV'nin bir bölümü (yapım işlerinde 4/10 oranı yaygındır) alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilir — faturada tevkifatlı düzenleme gerekir
- Ceza ve tutanak kesintileri: gecikme cezası, hasar/eksik iş tutanakları, İSG ihlal cezaları — mutlaka belgeye (tutanağa) dayanmalı
- Malzeme ve hizmet mahsupları: ana yüklenicinin taşeron adına karşıladığı malzeme, mazot, iaşe-ibate, elektrik-su bedelleri
- SGK borcu kesintisi: taşeronun şantiye SGK dosyasında prim borcu varsa ödemeden kesilebilir (sözleşmede düzenlenmeli)
Uçtan Uca Örnek Hesap
Birim fiyatlı bir alçı-sıva taşeronunun 5 No.lu hakedişini hesaplayalım. Kümülatif imalat 5.000.000 TL, önceki hakediş kümülatifi 3.500.000 TL olsun:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Kümülatif imalat | yeşil defter toplamı | 5.000.000 |
| Önceki hakedişler (−) | 4 No.lu küm. | −3.500.000 |
| Dönem brüt hakedişi | 1.500.000 | |
| Teminat kesintisi (−) | %5 × 1.500.000 | −75.000 |
| Avans mahsubu (−) | sözleşme oranı %10 | −150.000 |
| Tutanak kesintileri (−) | hasar tutanağı | −25.000 |
| Mazot/malzeme mahsubu (−) | cari mutabakat | −80.000 |
| Stopaj (−) | yıllara sari, %5 × 1.500.000 | −75.000 |
| NET ÖDENECEK | 1.095.000 |
KDV ve Fatura Düzeni Notu
Yukarıdaki hesap KDV hariç ilerler; taşeron dönem brüt hakedişi üzerinden fatura keser. Yapım işi KDV tevkifatı kapsamındaysa fatura tevkifatlı düzenlenir: KDV'nin tevkifat oranına düşen kısmı ana yüklenici tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilir, kalanı taşerona ödenir. Stopaj ise KDV'den bağımsız olarak hakediş bedeli üzerinden hesaplanır. Oranlar mevzuatla değişebildiği için her yıl başında güncel tebliğleri kontrol etmekte fayda var.
Anlaşmazlıkları Önlemenin Yolu: Belge Disiplini
Taşeron hakediş anlaşmazlıklarının neredeyse tamamı üç kaynaktan çıkar: ölçüme dayanmayan miktar, sözleşmede tanımsız kesinti ve geciken onay. Üçünün de ilacı aynıdır — belge disiplini:
- Her miktar bir metraja/ataşmana, her kesinti bir tutanağa veya sözleşme maddesine bağlansın
- Yeşil defter ve hakediş icmali iki tarafça imzalansın
- Onay zinciri tarihli işlesin: hangi hakediş kimde, kaç gündür bekliyor görünür olsun
- Avans ve teminat bakiyeleri her hakedişte güncel gösterilsin — "toplamda ne kadar kesildi, ne kadar kaldı"
Taşeron Hakedişini ERP ile Yönetmek
Excel ile 10 taşeronun hakedişini yönetmek, her ay 10 kopyalanmış dosyada formül ve versiyon riski taşımak demektir. KonstraERP'de taşeron sözleşmesi (birim fiyatlı veya götürü) sisteme tanımlanır; dönem metrajı ya da pursantaj girildiğinde kümülatif hesap, önceki düşüm, teminat/avans/stopaj kesintileri ve yeşil defter otomatik üretilir. Onay zinciri dijital işler, her hakedişin nerede beklediği görünürdür — Excel ile ERP karşılaştırmasını ayrıca yazdık.
İlgili Modül: Hakediş Yönetimi
Taşeron sözleşmesinden hakediş PDF'ine: kümülatif hesap, kesinti kalemleri, onay zinciri ve yeşil defter tek akışta.
Modül Detaylarını İncele